19 — Uruchamianie usług sieciowych

Demon (daemon): To program działający w tle (a nie w interakcji z użytkownikiem), który czeka na wystąpienie określonego zdarzenia, aby zapewnić jakąś usługę. W kontekście sieci, demony to serwery nasłuchujące na określonych portach sieciowych.

Przykłady:

sshd – demon usługi SSH (port 22).

apache2 lub nginx – demon serwera WWW (port 80, 443).

vsftpd – demon serwera FTP (port 21).

Superdemon (super-server) – inetd/xinetd: To specjalny demon, który zarządza innymi, mniej używanymi demonami. Jego główne zadania to:

Konserwacja zasobów: Zamiast mieć dziesiątki małych, rzadko używanych demonów ciągle działających w tle i zajmujących pamięć, superdemon jest uruchomiony sam i nasłuchuje na wielu portach jednocześnie.

Demand-based activation (aktywacja na żądanie): Gdy nadejdzie połączenie na port zarządzany przez superdemona (np. port 23 dla Telnet), xinetd uruchamia odpowiedni demon (np. in.telnetd), przekazuje mu połączenie i kończy go po zakończeniu sesji.

Dodatkowe funkcje: xinetd oferuje zaawansowane możliwości, jak kontrola dostępu (zezwalanie/blokowanie po adresach IP), logowanie, ograniczanie liczby połączeń.

Znaczenie historyczne: Współcześnie, dzięki większej wydajności systemów, większość usług uruchamia się jako samodzielne demony. xinetd jest używany głównie do bardzo niszowych lub starszych usług.

Czym jest nmap (Network Mapper)? To niezastąpione, wszechstronne narzędzie do eksploracji sieci i audytu bezpieczeństwa. Służy do odkrywania hostów w sieci, skanowania otwartych portów, wykrywania usług i ich wersji, a nawet określania systemu operacyjnego zdalnego hosta.

Zastosowanie w administracji: Administrator używa nmap do:

Weryfikacji, czy zapora sieciowa (ufw) poprawnie blokuje porty.

Sprawdzenia, które usługi są widoczne z zewnątrz (audyt bezpieczeństwa).

Rozwiązywania problemów z łącznością sieciową.

Port sieciowy: Wirtualny "punkt końcowy" połączenia na danym hoście. Każda usługa nasłuchuje na określonym porcie (np. SSH na 22, WWW na 80).

Komenda netstat (przestarzała, ale wciąż używana):

sudo netstat -tulpn

-t (TCP), -u (UDP), -l (tylko nasłuchujące), -p (pokaż PID/nazwę procesu), -n (pokazuj numery portów/adresy IP zamiast próbować resolvować nazwy).

Komenda ss (modern replacement for netstat):

sudo ss -tulpn

Składnia bardzo podobna do netstat, ale szybsza i wydajniejsza. To aktualnie zalecane narzędzie.

Komenda nmap do skanowania localhost:

nmap -sT -p- localhost

-sT – skanowanie z użyciem połączeń TCP (najbardziej niezawodne).

-p- – skanuj wszystkie porty (od 1 do 65535). Bez tego skanuje tylko 1000 najpopularniejszych portów.

localhost – cel skanowania (może to być też IP innego komputera w sieci).

Do uzupełnienia.

Cel: Przygotowanie narzędzia do diagnostyki sieci.

Kroki:

Otwórz terminal.

Zainstaluj pakiet nmap:

sudo apt update && sudo apt install nmap

Sprawdź wersję i potwierdź instalację:

nmap --version

Cel: Nauka sprawdzania, które usługi są aktualnie uruchomione i nasłuchują na porach.

Kroki:

Użyj polecenia ss aby zobaczyć wszystkie nasłuchujące porty TCP i UDP:

sudo ss -tulpn

Przeanalizuj output. Znajdź wiersze z LISTEN w kolumnie State. To są otwarte porty.

Zwróć uwagę na kolumny:

Netid: tcp lub udp.

Local Address:Port: Na którym interfejsie i porcie nasłuchuje usługa (0.0.0.0:22 oznacza "wszystkie interfejsy, port 22").

Process: Nazwa i PID demona, który zajmuje port (np. "sshd").

Cel: Zobaczenie, które porty są otwarte z perspektywy narzędzia sieciowego, symulującego skanowanie z zewnątrz.

Kroki:

Wykonaj skanowanie wszystkich portów na localhost:

nmap -sT -p- localhost

(Uwaga: Skanowanie wszystkich portów może chwilę zająć).

Aby przyspieszyć, możesz zeskanować tylko popularne porty:

nmap -sT localhost

Przeanalizuj wyniki. Nmap pogrupuje porty w stany:

open – port jest otwarty i usługa na nim nasłuchuje (to nas interesuje).

closed – port jest reachable, ale żadna usługa nie nasłuchuje (np. firewalle reject).

filtered – zapora prawdopodobnie blokuje pakety (np. firewalle deny); nmap nie może ustalić stanu.

Porównaj wyniki ss i nmap. Powinny być spójne – porty otwarte w ss powinny być open w nmap.

Cel: Praktyczne zobaczenie działania zapory ufw.

Kroki:

Upewnij się, że masz włączoną zaporę (sudo ufw status powinien pokazywać Status: active).

Sprawdź, jakie reguły masz dodane (powinny być m.in. 22/tcp (SSH) ALLOW i 80/tcp (HTTP) ALLOW).

Wykonaj skanowanie nmap localhost i zanotuj, że port 22 i 80 są open.

Zablokuj port HTTP:

sudo ufw delete allow 80/tcp

Ponownie wykonaj skanowanie nmap -sT localhost.

Zaobserwuj zmianę. Port 80 powinien teraz mieć stan filtered (lub closed, jeśli usługa Apache/nginx została zatrzymana) – oznacza to, że zapora go blokuje.

Przywróć regułę:

sudo ufw allow 80/tcp

Ponownie wykonaj skanowanie, aby potwierdzić, że port znów jest open.

Do uzupełnienia.