6 — Konfigurowanie interfejsu sieciowego.

Tradycyjne nazewnictwo (eth0, eth1, wlan0): Historycznie interfejsy sieciowe miały stałe, przewidywalne nazwy. Karta Ethernet 1 to eth0, karta Ethernet 2 to eth1, karta Wi-Fi to wlan0.

Spójne nazewnictwo urządzeń (Consistent Network Device Naming): We współczesnych dystrybucjach (od systemd) wprowadzono nowy schemat nazewnictwa, który jest bardziej opisowy i oparty na fizycznej lokalizacji karty w systemie. Nazwy pochodzą od:

Typu interfejsu:

en (Ethernet)

wl (Wireless LAN)

ww (Wireless WAN)

Lokalizacji fizycznej (np. gniazda na płycie głównej):

o<index> (on-board)

s<slot> (hotplug slot, np. PCI-E)

p<bus>s<slot> (PCI geograficzna)

Przykłady: eno1 (on-board Ethernet 1), ens33 (Ethernet, PCI slot), wlp2s0 (Wi-Fi, PCI bus 2, slot 0).

Polecenie ip link: Pokazuje stan interfejsów warstwy 2 (łącza). Wyświetla listę wszystkich interfejsów (aktywnych i nieaktywnych), ich stan (UP/DOWN), adres MAC (link/ether) i MTU.

ip link show – pokazuje wszystkie interfejsy.

ip link show dev [nazwa_interfejsu] – pokazuje szczegóły konkretnego interfejsu.

Polecenie ip address (lub ip a, ip addr): Pokazuje konfigurację adresów IP warstwy 3 przypisanych do interfejsów. To najczęściej używane polecenie do szybkiej diagnostyki.

ip address show – pokazuje adresy wszystkich interfejsów.

ip address show dev [nazwa_interfejsu] – pokazuje adresy dla konkretnego interfejsu.

Polecenie ifconfig (przestarzałe): Historyczne polecenie, które robi to samo, co ip link + ip address. Jego użycie jest odradzane, ponieważ nie jest już rozwijane i może nie obsługiwać wszystkich nowych funkcji. Należy używać narzędzia iproute2 (ip).

Pakiet iproute2: To nowoczesny zestaw narzędzi do zarządzania siecią w Linuxie, zastępujący stare narzędzia net-tools (ifconfig, route, arp itd.).

Zmiana stanu interfejsu (UP/DOWN):

sudo ip link set dev [nazwa_interfejsu] up – włącza interfejs.

sudo ip link set dev [nazwa_interfejsu] down – wyłącza interfejs.

Dodawanie/adresu IP:

sudo ip address add [adres_ip/maska] dev [nazwa_interfejsu]

Przykład: sudo ip address add 192.168.1.100/24 dev ens33

Usuwanie adresu IP:

sudo ip address del [adres_ip/maska] dev [nazwa_interfejsu]

Ustawianie adresu MAC (zmiana fizycznego adresu):

sudo ip link set dev [nazwa_interfejsu] address [nowy_adres_mac]

Uwaga: Zmiany wprowadzone za pomocą polecenia ip są tymczasowe i tracone po restarcie systemu. Służą do szybkiej diagnostyki i testowania.

Narzędzia: Większość środowisk graficznych (GNOME, KDE Plasma, XFCE) ma wbudowane narzędzie do zarządzania połączeniami sieciowymi, dostępne w ustawieniach systemowych (np. "Ustawienia sieci" lub "Network").

Zalety: Intuicyjny interfejs, łatwe przełączanie między różnymi profilami (dom, praca), zarządzanie połączeniami Wi-Fi.

Ograniczenia: Często oferują mniej zaawansowanych opcji niż konfiguracja plików. Menedżer połączeń (NetworkManager) działa "na wierzchu" standardowych mechanizmów systemowych.

Menedżer połączeń NetworkManager: To demon, który zarządza połączeniami w tle, zarówno w GUI, jak i CLI (poprzez narzędzie nmcli). To on najczęściej odpowiada za konfigurację w nowoczesnych dystrybucjach desktopowych.

Do uzupełnienia.

Cel: Poznanie nazw interfejsów w systemie.

Kroki:

Otwórz terminal.

Użyj polecenia ip link, aby wyświetlić wszystkie interfejsy sieciowe.

ip link

Zidentyfikuj swój główny interfejs Ethernet (szukaj słowa state UP i nazwy zaczynającej się od en). Jego nazwa to np. ens33, enp0s3, eth0.

Zwróć uwagę na adres MAC obok słowa link/ether.

Cel: Sprawdzenie aktualnie przypisanych adresów IP.

Kroki:

Użyj polecenia ip address (lub skrótu ip a).

ip a

Znajdź swój główny interfejs na liście. Pod jego nazwą znajdziesz:

Stan: state UP

Adres IP w sieci IPv4: linia zaczynająca się od inet (np. inet 192.168.1.100/24)

Adres IP w sieci IPv6: linia zaczynająca się od inet6

Adres MAC: link/ether

Cel: Praktyczne użycie narzędzia iproute2 do modyfikacji ustawień.

Kroki (WYKONUJ OSTROŻNIE, MOŻE STRACIĆ POŁĄCZENIE!):

Zanotuj swój obecny adres IP (z poprzedniego ćwiczenia).

Dodaj dodatkowy, tymczasowy adres IP do swojego interfejsu:

sudo ip address add 192.168.1.200/24 dev enp0s3

(Zastąp enp0s3 nazwą swojego interfejsu i użyj adresu z poprawnej dla twojej sieci puli).

Sprawdź, czy adres został dodany:

ip a show dev enp0s3

Powinieneś zobaczyć teraz dwa adresy inet.

Usuń nowo dodany adres:

sudo ip address del 192.168.1.200/24 dev enp0s3

Wyłącz i włącz interfejs (symulacja "restartu karty sieciowej"):

sudo ip link set dev enp0s3 down

sudo ip link set dev enp0s3 up

(Po wyłączeniu, możesz stracić połączenie SSH! Jeśli pracujesz zdalnie, wykonuj to ostrożnie. Po włączeniu interfejs powinien automatycznie odzyskać adres IP, jeśli korzysta z DHCP).

Cel: Zapoznanie się z graficznymi metodami konfiguracji.

Kroki (dla GNOME/Ubuntu):

Kliknij ikonę sieci w prawym górnym rogu ekranu.

Wybierz Ustawienia sieci (Network Settings) lub Ustawienia -> Sieć.

Kliknij ikonę koła zębatego obok aktywnego połączenia.

W zakładce Szczegóły (Details) zobaczysz obecną konfigurację (adres IP, DNS itp.).

Przejdź do zakładki IPv4.

Zobaczysz, że domyślnie ustawiona jest metoda Automatyczny (DHCP).

Przełącz na Ręczny (Manual).

Wpisz przykładowy, nieużywany w twojej sieci adres IP, maskę i bramę (np. Adres: 192.168.1.150, Maska: 255.255.255.0, Gateway: 192.168.1.1). Dodaj adres DNS, np. 8.8.8.8.

Kliknij Zastosuj.

W terminalu, sprawdź poleceniem ip a, czy nowy, statyczny adres IP został przypisany.

Przetestuj łączność: Spróbuj wykonać ping 8.8.8.8. Jeśli nie działa, wróć do ustawień i włącz ponownie Automatyczny (DHCP).

Do uzupełnienia.