9 — Korzystanie z klienta ftp

Klient FTP: Program służący do łączenia się z serwerem FTP w celu przesyłania plików.

Tryby połączenia:

Tryb aktywny (Active): Serwer inicjuje połączenie danych z klienta. Często blokowany przez zapory ogniowe.

Tryb pasywny (Passive - PASV): Klient inicjuje oba połączenia (sterujące i danych). Standardowo używany tryb we współczesnych klientach, aby omijać problemy z zaporami.

Anonimowy vs uwierzytelniony dostęp:

Dostęp anonimowy: Logowanie za pomocą loginu anonymous i dowolnego hasła (często adres email). Tylko do pobierania plików z publicznych serwerów.

Dostęp uwierzytelniony: Wymaga podania unikalnej nazwy użytkownika i hasła. Umożliwia pełny dostęp do przydzielonego obszaru na serwerze.

Czym jest wget? Jest to nieinteraktywne narzędzie wiersza poleceń do pobierania plików z sieci. Obsługuje HTTP, HTTPS i FTP. Jego największą siłą jest możliwość automatyzacji i pobierania całych stron WWW.

Podstawowa składnia: wget [OPCJE] [URL]

Kluczowe opcje:

-c (continue): Wznawia przerwane pobieranie.

-r (recursive): Pobiera rekurencyjnie (całe katalogi).

-np (no-parent): Ogranicza pobieranie rekurencyjne do katalogu nadrzędnego.

-nH (no-hostname): Nie tworzy katalogu z nazwą hosta w ścieżce docelowej.

-P <katalog>: Określa katalog, do którego mają być pobrane pliki.

--ftp-user=<user>, --ftp-password=<pass>: Pozwalają podać dane logowania do FTP.

Podstawowe polecenia wewnątrz klienta ftp:

open <adres_serwera>: Nawiązuje połączenie z serwerem.

ls: Wyświetla listę plików na serwerze.

lcd <katalog_lokalny>: Zmienia katalog lokalny (po twojej stronie).

cd <katalog_zdalny>: Zmienia katalog zdalny (na serwerze).

get <plik_zdalny>: Pobiera pojedynczy plik z serwera.

put <plik_lokalny>: Wysyła pojedynczy plik na serwer.

mget * / mput *: Pobiera/wysyła wiele plików (używać ostrożnie!).

binary: Ustawia tryb transferu binarnego (obowiązkowe dla plików wykonywalnych, obrazów, archiwów).

ascii: Ustawia tryb tekstowy (dla zwykłych plików tekstowych).

bye / quit: Zamyka połączenie i wychodzi z programu.

Zalety graficznego interfejsu: Intuicyjność, możliwość przeciągania i upuszczania plików (Drag & Drop), łatwiejsza nawigacja po katalogach, lepszy podgląd transferów.

gFTP: Popularny, darmowy, wieloplatformowy klient FTP z prostym interfejsem okienkowym.

Do uzupełnienia.

Cel: Nauka efektywnego pobierania plików z poziomu terminala.

Kroki:

Otwórz terminal.

Pobierz pojedynczy plik z publicznego repozytorium (np. obraz dystrybucji Linux):

wget http://mirrors.ubuntu.com/ubuntu-releases/22.04/ubuntu-22.04-desktop-amd64.iso

(Pobieranie jest bardzo duże, przerwij je po chwili kombinacją klawiszy Ctrl+C).

Wznów przerwane pobieranie (zwróć uwagę, jak wget informuje o kontynuacji):

wget -c http://mirrors.ubuntu.com/ubuntu-releases/22.04/ubuntu-22.04-desktop-amd64.iso

Pobierz cały katalog (np. z dokumentacją) w trybie cichym (-q):

wget -r -np -nH -q --cut-dirs=2 ftp://ftp.gnu.org/gnu/readme/

# -r: rekurencyjnie

# -np: nie wychodź wyżej niż podany URL (no-parent)

# -nH: pomiń tworzenie katalogu 'ftp.gnu.org'

# --cut-dirs=2: "przetnij" ścieżkę, usuwając 2 pierwsze katalogi (gnu/readme/)

# -q: tryb cichy (bez outputu)

Cel: Nauka podstawowych poleceń FTP w trybie interaktywnym.

Kroki (łączenie z publicznym serwerem FTP):

Uruchom klienta ftp:

ftp

Połącz się z przykładowym serwerem (np. serwerem Mirrory Debiana):

open ftp.debian.org

Zaloguj się jako użytkownik anonimowy. Jako login wpisz anonymous, a jako hasło - swój adres email lub po prostu naciskaj Enter.

Włącz tryb binarny (ważne!):

binary

Przejdź do katalogu z wydaniami Debiana (cd debian) i obejrzyj jego zawartość (ls).

Przejdź do katalogu pool/main/z/zip/. Pobierz plik zip_3.0-11_amd64.deb (lub inny, mały plik.deb) na swój komputer:

get zip_3.0-11_amd64.deb

Rozłącz się i wyjdź z programu:

bye

Sprawdź, czy plik został pobrany do Twojego bieżącego katalogu (ls -l).

Cel: Poznanie alternatywnej, wygodniejszej metody łączenia się z serwerami FTP.

Kroki:

Zainstaluj pakiet gftp:

sudo apt update && sudo apt install gftp

Uruchom program gftp (wyszukaj w menu lub wpisz gftp w terminalu).

W polu Host wpisz: ftp.debian.org.

Pozostaw pole Username puste (dla dostępu anonimowego). Port ustawiony na 21 powinien zostać automatycznie.

Kliknij przycisk z ikoną wtyczki obok hosta, aby połączyć się.

Eksploracja interfejsu:

Lewe okno: Lokalny system plików.

Prawe okno: Zdalny system plików na serwerze FTP.

Dolne okno: Logi połączenia i kolejka transferów.

W prawym oknie przejdź do katalogu debian/pool/main/z/zip/.

Pobierz plik: Kliknij prawym przyciskiem myszy na pliku.deb i wybierz Pobierz (lub przeciągnij plik z prawego okna do lewego).

Wyślij plik: Stwórz mały plik tekstowy (touch test.txt), znajdź go w lewym oknie i przeciągnij do prawego okna, aby go wysłać. Uwaga: Na serwerze anonimowym operacja zapisu zwykle się nie powiedzie (brak uprawnień), co jest prawidłowym zachowaniem.

Porównanie: Uczniowie powinni wymienić wady i zalety klienta tekstowego (ftp) i graficznego (gftp).

Zadanie praktyczne: Używając dowolnej metody (najlepiej wget), pobierz i zapisz w katalogu ~/ftp-pobrane całą zawartość katalogu pub/linux/kernel/Historic/old-versions/ z serwera ftp.kernel.org.

Administrowanie systemem Linux