21 — Przygotowanie do pracy serwera DHCP

Pula adresów (address pool): To zakres (przedział) adresów IP, które serwer DHCP może przydzielić klientom w sieci. Jest to podzbiór adresów z całej podsieci, zarezerwowany specifically dla hostów dynamicznych.

Przykład: W sieci 192.168.1.0/24 pula może obejmować adresy od 192.168.1.100 do 192.168.1.200.

Dzierżawa adresu (lease): DHCP przydziela adresy IP na określony czas, a nie na stałe. Ten czas to czas dzierżawy (lease time). Po jego upływie klient musi odnowić dzierżawę.

Cel: Mechanizm dzierżawy pozwala na odzyskiwanie nieużywanych adresów IP (np. gdy laptop opuści sieć), co zapobiega wyczerpaniu się puli.

Proces odnawiania: Klient typically próbuje odnowić dzierżawę po połowie czasu jej trwania.

Przydział dynamiczny: Najczęstsza metoda. Serwer DHCP przydziela klientowi dowolny wolny adres IP z zdefiniowanej puli. Klient może za każdym razem (po restarcie lub nowej dzierżawie) dostać inny adres.

Przydział statyczny (rezerwacja): Serwer DHCP zawsze przydziela temu samemu klientowi ten sam, z góry określony adres IP. Aby to skonfigurować, administrator musi powiązać adres MAC (fizyczny) karty sieciowej klienta z konkretnym adresem IP w konfiguracji serwera DHCP.

Zastosowanie: Urządzenia, które muszą mieć stały, przewidywalny adres IP, np. serwery, drukarki sieciowe, kamery IP.

Popularne oprogramowanie: Jednym z najpopularniejszych serwerów DHCP dla Linux jest ISC DHCP Server (pakiet isc-dhcp-server).

Proces instalacji: Instalacja za pomocą menedżera pakietów apt pobiera i instaluje niezbędne pliki binarne i konfiguracyjne.

Główny plik konfiguracyjny: /etc/dhcp/dhcpd.conf

Kluczowe dyrektywy konfiguracyjne:

subnet... netmask... { }: Definiuje podsieć, dla której serwer będzie świadczył usługi.

range: Definiuje pulę adresów do dynamicznego przydziału.

option routers: Określa adres bramy domyślnej przesyłany klientom.

option domain-name-servers: Określa adresy serwerów DNS przesyłane klientom.

default-lease-time i max-lease-time: Określają czasy dzierżawy.

host... { }: Sekcja do definiowania przydziałów statycznych (rezerwacji) na podstawie adresu MAC (hardware ethernet).

5. Uruchomienie serwera DHCP:

Zarządzanie usługą: Jak w przypadku większości usług, używa się poleceń systemctl.

Ważna uwaga: Należy jawnie wskazać interfejsy sieciowe, na których serwer ma nasłuchować. Edytuje się do tego plik /etc/default/isc-dhcp-server.

W systemie Linux: Plik konfiguracyjny to najczęściej /etc/network/interfaces (Debian/Ubuntu) lub pliki w /etc/NetManager/ ( dystrybucje używające NetworkManager).

Konfiguracja klienta: Aby skonfigurować interfejs jako klienta DHCP, wystarczy ustawić go na dhcp w pliku konfiguracyjnym.

Wydanie i odnowienie dzierżawy: Polecenia:

sudo dhclient -r [interfejs] – zwalnia obecną dzierżawę (release).

sudo dhclient [interfejs] – żąda nowej dzierżawy (request).

Do uzupełnienia.

Cel: Przygotowanie oprogramowania serwera.

Kroki:

Otwórz terminal.

Zaktualizuj listę pakietów i zainstaluj serwer ISC DHCP:

sudo apt update

sudo apt install isc-dhcp-server

Instalacja prawdopodobnie się nie powiedzie (status exit code 1) na tym etapie, ponieważ serwer nie ma jeszcze poprawnej konfiguracji. To normalne zachowanie.

Cel: Zdefiniowanie parametrów sieci, które serwer będzie oferował klientom.

Kroki:

Utwórz kopię zapasową oryginalnego pliku konfiguracyjnego:

sudo cp /etc/dhcp/dhcpd.conf /etc/dhcp/dhcpd.conf.backup

Otwórz główny plik konfiguracyjny do edycji:

sudo nano /etc/dhcp/dhcpd.conf

Usuń lub zakomentuj istniejącą przykładową konfigurację (możesz dodać # na początku każdej linii).

Wpisz poniższą konfigurację, dostosowując wartości do swojej sieci lab (adres podsieci, brama, zakres puli):

# Globalne czas dzierżawy

default-lease-time 600;

max-lease-time 7200;

# Opcjonalnie: wskazanie serwera, jeśli ma być logowanie

authorative;

# Definicja podsieci

subnet 192.168.1.0 netmask 255.255.255.0 {

# Zakres adresów do rozdania (PULA)

range 192.168.1.150 192.168.1.200;

# Adres bramy domyślnej

option routers 192.168.1.1;

# Adresy serwerów DNS

option domain-name-servers 8.8.8.8, 1.1.1.1;

# Domena szukania

option domain-name "lab.local";

}

# PRZYKŁAD: Rezerwacja adresu (przydział statyczny)

# host-drukarka {

# hardware ethernet aa:bb:cc:dd:ee:ff; # Adres MAC drukarki

# fixed-address 192.168.1.50; # Przydzielany adres IP

# }

Zapisz plik (Ctrl+O, Enter) i zamknij edytor (Ctrl+X).

Skonfiguruj interfejsy, na których serwer ma działać:

sudo nano /etc/default/isc-dhcp-server

Znajdź linię INTERFACESv4="" i wpisz wewnątrz cudzysłowu nazwę swojego interfejsu sieciowego (np. eth0, enp0s3). Nazwę interfejsu sprawdzisz poleceniem ip a.

INTERFACESv4="enp0s3"

Zapisz i zamknij plik.

Cel: Uruchomienie usługi i sprawdzenie, czy działa poprawnie.

Kroki:

Uruchom serwer DHCP i włącz jego autostart:

sudo systemctl start isc-dhcp-server

sudo systemctl enable isc-dhcp-server

Sprawdź status usługi:

sudo systemctl status isc-dhcp-server

Szukaj komunikatu Active: active (running). Jeśli status to failed, sprawdzaj logi poleceniem sudo journalctl -u isc-dhcp-server -e w poszukiwaniu błędów.

Sprawdź, czy serwer nasłuchuje na porcie UDP 67 (port serwera DHCP):

sudo ss -ulnp | grep:67

Cel: Przetestowanie działania serwera na innym komputerze w sieci.

Kroki (na innej maszynie wirtualnej lub fizycznej w tej samej sieci):

Tymczasowo zwolnij i ponów dzierżawę (jeśli klient już ma jakiś adres):

sudo dhclient -r # zwolnij obecny adres

sudo dhclient # poproś o nowy

Lub trwale skonfiguruj interfejs na DHCP (jeśli był ustawiony statycznie). Edytuj plik /etc/netplan/*.yaml (Ubuntu) lub /etc/network/interfaces (Debian). Dla Netplan:

yaml

network:

version: 2

ethernets:

enp0s3:

dhcp4: true

Zastosuj zmiany: sudo netplan apply.

Sprawdź przydzielony adres IP:

ip a show dev enp0s3

Powinieneś zobaczyć adres IP z zakresu zdefiniowanego w puli na serwerze (np. 192.168.1.150).

Sprawdź, czy otrzymałeś także bramę i DNS:

ip route show default

cat /etc/resolv.conf

Na serwerze DHCP, sprawdź dzierżawy w pliku dziennika:

sudo tail -f /var/log/syslog | grep dhcpd

Powinny pojawić się wpisy o przydzieleniu adresu (DHCPOFFER), żądaniu (DHCPREQUEST) i potwierdzeniu (DHCPACK).